• Odwiedziło nas: 482478 osób
  • Do końca roku: 216 dni
  • Do wakacji: 25 dni
Poniedziałek, 2017-05-29
Imieniny:
Benity, Maksymiliana

Rola zabawy w wychowaniu dzieci

Jesteś tu: » Strona startowa » Publikacje » Rola zabawy w wychowaniu dzieci

 

 

Rola zabawy w wychowaniu dzieci

 

 

Motto:

„Zabawa jest to działalność

wykonywana dla przyjemności,

którą sama sprawia”

W. Okoń

 

Podstawową działalnością dziecka jest zabawa. Zajmuje najważniejsze miejsce w jego życiu, aż do chwili rozpoczęcia nauki. Zabawa to rodzaj pracy, dzięki której dziecko opanowuje, przekształca i poznaje otaczająca go rzeczywistość.  W zabawie zaspokaja jednocześnie swoją potrzebę aktywności ogólnej. Dzięki niej dziecko odczuwa radość i przyjemność, zaś bezinteresowność zabawy oraz odmienność od realnego życia umożliwia dziecku zaspokojenie potrzeby własnego uznania, dając poczucie własnej wartości. Nie można jej pominąć w okresie przedszkolnym oraz w czasie nauczania wczesnoszkolnego.

Odpowiednio stosowana przez nauczyciela może stać się w psychicznym rozwoju dziecka metodą  do przyswajania, kształtowania umiejętność, pokonywania trudności, jak i środkiem prowadzącym do w poznawania i rozumienia postaw innych ludzi. Może również wyzwalać dążenie do osiągnięcia jak najlepszych wyników i osiągnięć. Na ten aspekt zwraca uwagę w „Historii wychowania przedszkolnego” W. Bobrowska – Nowak:

„(…)Wszak całą sprawność członków, bystrość zmysłów, olbrzymi zasób wrażeń, całe doświadczenie życiowe zdobywa człowiek w pierwszych latach dzięki zabawie(…)” .

Koniecznym warunkiem dojrzewania i kształtowania się osobowości dziecka jest to, by w zabawie będącej tworem wyobraźni dziecka, jej punktem wyjścia była rzeczywistość. Dzieci z łatwością przenoszą do zabawy sytuacje z realnego życia dorosłych, stanowiące cenne źródło doświadczeń. Pamiętać trzeba, że dziecko tylko naśladuje dorosłych, natomiast własne doświadczenia społeczne zdobywa głównie w kontaktach z rówieśnikami, rozwija przy tym mowę i stosunki koleżeńskie.

Wartość zabawy jako czynności rozwijającej mowę i myślenie, spostrzegawczość, uczucia oraz umiejętności współżycia i współdziałania w grupie dostrzega znany pedagog i psycholog Stefan Szuman:

 „(…)Cały świat rzeczy i istot, czynności i zdarzeń, znany dziecku tylko z obserwacji i z daleka, m.in. cały rzeczywisty świat życia zawodowego, i społecznego dorosłych, staje się dla dziecka pośrednio dostępny przez wprowadzenie go pod postacią fikcji do jego życia zabawowego(…)”.

„(...)Charakterystyczną cechą zabawy jest głośne mówienie, wciąż towarzyszące zabawie, objaśniające jej przebieg. Mówienie w tym wypadku należy do zabawy(...)”.

„(…)Ważną rzeczą jest dawać dziecku (...) możność uczenia się współdziałania z partnerami... Ważna jest dbałość o wyrabianie w dziecku poczucia wspólnoty i poszanowania dla reguł i prawa(…)”.

Aktywność dziecka w zabawie jest istotą działania. Myśl i działanie dziecka w czasie zabawy dążą do wybranego przez nie kierunku. Własne cele i drogi wyzwalają aktywność, sprawiając dziecku przyjemność i dając zadowolenie. Arkin w swoich pracach właśnie aktywności własnej dziecka przypisuje szczególnie duże znaczenie. Wskazuje w nich na to, że zabawa jest ważnym czynnikiem społecznym i należy ją stosować jako narzędzie wychowania.

Nauczyciel w czasie zabaw powinien wytwarzać radosną atmosferę, pobudzając inicjatywę, wzbogacając treści, nadając im sens wychowawczy. Istotnym czynnikiem w tym procesie jest poczucie humoru prowadzącego zajęcia i stanowi samo w sobie wartość. Zabawa powinna być radosna, wesoła i pogodna. Radość i humor płynący z zabawy, powinny udzielać się dzieciom. A. Landy uważa, że treść zabawy nie powinna być nigdy smutna, bo prowadzi to do tworzenia się u dzieci egoistycznych cech charakteru. Wprowadzenie humoru do zabawy nie tylko ją ożywia, jest również ważne dla zdrowia psychicznego dziecka i zachowania jego równowagi psychicznej.

Stefanem Szuman uważa, że nauczyciel powinien kierować zabawą pozostając częściowo na uboczu, a jego udział w zabawie powinien być dyskretny. Bez wyraźnej potrzeby nie należy ingerować w tok zabawy. Dziecko oczekuje, by prowadzący zajęcia był zainteresowany jego działaniami, był zorientowany w ich przebiegu a w razie potrzeby podjął i wypełnił zaproponowane mu zadanie. Czasami, kiedy widać, że wątek zabawy zaczyna się rwać i dziecko nie bardzo wie co dalej, rolą nauczyciela jest podpowiedzenie w jaki sposób akcja winna potoczyć się dalej. Pomysł należy podsunąć tak, aby dziecko było przekonane, że to ono jest jego autorem i rozwija go dalej według własnego uznania. A Landy uważa, że:

„(…)kierownicza rola podczas zabawy polega na pobudzaniu inicjatywy dzieci, na dostarczaniu wrażeń wzbogacających treści zabawy, zapewnieniu wychowawczej treści, organizowaniu współżycia dzieci, na obserwowaniu samopoczucia każdego dziecka oraz dbałość o higienę wysiłku(…)”.

Wszystkie zabawy rozwijają motorykę dziecka, sprzyjają jego ogólnemu rozwojowi. Dzieci aktywne, ruchliwe o dobrze ukształtowanej motoryce, mają bogatsze kontakty z otoczeniem, lepiej je poznają i zdobywają nowe wiadomości.

W domu dzieci również wiele czasu poświęcają zabawie. Pasjonują ich wszelkiego rodzaju gry zręcznościowe oraz coraz powszechniejsze gry elektroniczne (komputerowe). Wszystkie one ćwiczą precyzję ruchów, uczą spostrzegawczości oraz sprzyjają koncentracji uwagi, co tak bardzo przydaje się w nauce szkolnej.

Należy jednak pamiętać, że zabawy dostarczają wiele korzyści,  mogą one stanowić jednak tylko jeden ze środków w procesie nauczania. Umiejętne przechodzenie z zabawy do nauki, właściwe stopniowanie trudności zadań w znacznym stopniu zharmonizuje rozwój dziecka, pomagając mu w zaistnieniu w naszym coraz bardziej skomplikowanym świecie.

 

 

 

 

Bibliografia:

1.      Stefan Szuman; „Psychologia wychowawcza wieku dziecięcego”

2.      Arkin; „Wychowanie człowieka, sztuka chowania, nauczania i uczenia się”

3.      Stefan Karpowicz; Zabawy i gry jako czynnik wychowawczy”

4.      Wincenty Okoń; „Słownik pedagogiczny”